Kâr Marjı Hesaplama
Alıştan satışa, satıştan marja. Maliyet üstü kâr ile satış üzerinden marjı ayrı ayrı gösterir.
FIFO kalan stok değeri
—
—
FIFO Maliyet Hesaplama
FIFO (ilk giren ilk çıkar) yöntemiyle satılan malın maliyeti, satılan miktarın en eski alıştan başlanarak alış sırasıyla düşülmesi ve her parçanın kendi alış fiyatıyla çarpılmasıyla bulunur; kalan stok en son alışların fiyatıyla değerlenir. Bu araç beş alış partisine kadar satılan malın maliyetini, kalan stoğun değerini ve hangi partiden kaç adet düşüldüğünü hesaplar, aynı rakamları ağırlıklı ortalama ve LIFO ile yan yana koyar.
FIFO Maliyet Hesaplama
FIFO satılan malın maliyeti
—
—
FIFO brüt kâr
—
satış tutarı − maliyet
Ağırlıklı ortalama ile maliyet
—
—
LIFO ile maliyet
—
karşılaştırma için
FIFO − ortalama farkı
—
—
Hesaplama formülü
FIFO satılan malın maliyeti = Satılan miktar en eski alıştan başlanarak düşülür:
1. alıştan düşülen × 1. fiyat + 2. alıştan düşülen × 2. fiyat + …
FIFO kalan stok değeri = Toplam alış tutarı − FIFO satılan malın maliyeti
Ağırlıklı ortalama birim maliyet = Toplam alış tutarı ÷ Toplam alış miktarı
Ortalama ile satılan malın maliyeti = Satılan miktar × Ağırlıklı ortalama birim maliyet
LIFO = aynı düşme işlemi, en son alıştan başlayarak
Örnek: üç alış, 190 adet satış
Bir ürünü ay içinde üç kez, artan fiyatlarla aldınız ve ay boyunca toplam 190 adet sattınız (KDV hariç 3.420 ₺ ciro):
| Hareket | Miktar | Birim fiyat | Tutar | FIFO ile satıştan düşülen |
|---|---|---|---|---|
| 1. alış | 100 | 10 ₺ | 1.000 ₺ | 100 × 10 = 1.000 ₺ |
| 2. alış | 60 | 12 ₺ | 720 ₺ | 60 × 12 = 720 ₺ |
| 3. alış | 80 | 13 ₺ | 1.040 ₺ | 30 × 13 = 390 ₺ |
| Toplam | 240 | 2.760 ₺ | 190 adet = 2.110 ₺ |
Satılan malın maliyeti (FIFO): 1.000 + 720 + 390 = 2.110 ₺. Kalan stok: 3. alıştan kalan 50 adet × 13 ₺ = 650 ₺. Sağlama: 2.110 + 650 = 2.760 ₺, yani alışların toplamı.
Brüt kâr: 3.420 − 2.110 = 1.310 ₺.
Aynı örnek ağırlıklı ortalama ve LIFO ile
| Yöntem | Satılan malın maliyeti | Kalan 50 adedin değeri | Brüt kâr |
|---|---|---|---|
| FIFO | 2.110 ₺ | 650 ₺ | 1.310 ₺ |
| Ağırlıklı ortalama (2.760 ÷ 240 = 11,50 ₺) | 190 × 11,50 = 2.185 ₺ | 575 ₺ | 1.235 ₺ |
| LIFO | 1.040 + 720 + 50 × 10 = 2.260 ₺ | 500 ₺ | 1.160 ₺ |
Fiyatlar artarken FIFO satılan malın maliyetini en düşük, kârı ve kalan stoğun değerini en yüksek gösterir; fiyatlar düşerken tersi olur. Üç yöntemde de toplam aynıdır (2.760 ₺) — değişen, bu tutarın ne kadarının bu ay gidere, ne kadarının rafta duran stoğa yazıldığıdır.
LIFO burada yalnız karşılaştırma için hesaplanır. Uluslararası finansal raporlama standartları (TFRS/UFRS, TMS 2) LIFO'ya izin vermez; mali kayıtlarınızda hangi stok değerleme yönteminin kullanılacağını mali müşavirinizle belirleyin.
Ay içinde birden çok satış varsa
FIFO'nun pratik kolaylığı şudur: satışları tek tek girmeniz gerekmez. Ay içinde 40, 70 ve 80 adet olarak üç ayrı satış yapmış olsanız da en eski partiler her seferinde aynı sırayla tükendiği için sonuç, toplam 190 adedi bir kerede düşmekle aynı çıkar. Araca dönemin toplam satış miktarını yazmanız yeterlidir.
Ağırlıklı ortalama ve LIFO'da bu doğru değildir: her satıştan sonra ortalamayı yeniden hesaplayan sürekli yöntem ile dönem sonunda bir kez hesaplayan yöntem farklı sonuç verebilir. Araç bu ikisini dönem sonu yöntemiyle hesaplar.
Dönem başında elinizde devreden stok varsa, onu kendi maliyetiyle 1. alış satırına yazın; FIFO'da önce o tükenir.
Excel'de FIFO formülü
Çok partili FIFO hesabını Excel'de tek bir yardımcı sütunla kurabilirsiniz. A sütununa alış miktarlarını, B sütununa birim fiyatları en eskiden yeniye doğru yazın; satılan toplam miktar F1 hücresinde olsun:
C2 (kümülatif miktar): =TOPLA($A$2:A2) D2 (satıştan düşülen): =MİN(A2;MAK(0;$F$1-(C2-A2))) E2 (maliyet payı): =D2*B2 Satılan malın maliyeti: =TOPLA(E2:E6) Kalan stok değeri: =TOPLAMÇARPIM(A2:A6;B2:B6)-TOPLA(E2:E6)
C2, D2 ve E2'yi alış satırlarının sonuna kadar aşağı çekin. İngilizce Excel'de işlevler SUM, MIN, MAX ve SUMPRODUCT, ayraç da noktalı virgül yerine virgüldür. Formül, her partiden "satılan miktarın önceki partilerden artan kısmı kadar, ama partinin kendisinden fazla değil" düşer — FIFO'nun tanımı budur.
Birden fazla ürünün FIFO maliyetini tutacaksanız her ürün için ayrı bir blok kurun: FIFO ürün bazında çalışır, farklı ürünlerin partileri birbirine karışmaz. Alışların tarih, miktar ve fiyatını kaydetmek için depo giriş çıkış fişi, ürün bazında stok hareketi için stok takip şablonu hazır başlangıç noktasıdır.
FIFO maliyeti fiyat kararını nasıl etkiler?
Fiyatlar artarken FIFO, rafta duran eski ucuz malın maliyetini kâr hesabına taşır. Bu ay 13 ₺'ye aldığınız ürünün raporunuzdaki birim maliyeti 11,11 ₺ (2.110 ÷ 190) görünür; fiyatı bu sayıya göre koyarsanız eski stok bittiğinde marjınız bir anda daralır.
Satış fiyatını belirlerken bu yüzden son alış fiyatına bakın: kâr marjı hesaplama aracına son alış fiyatını girin. FIFO maliyeti dönem kârını doğru ölçmek içindir, yeni fiyatı belirlemek için değil.
Rafta FIFO'nun fiziksel karşılığı — yeni geleni arkaya dizip eskiyi önce satmak — depo tarafında ayrı bir alışkanlıktır; nasıl uygulandığı FIFO nedir, rafta nasıl uygulanır rehberinde anlatılıyor.
Sık sorulan sorular
FIFO yöntemiyle maliyet nasıl hesaplanır?
Satılan miktar en eski alıştan başlanarak alış sırasıyla düşülür ve her parça kendi alış fiyatıyla çarpılır; bu çarpımların toplamı satılan malın maliyetidir. 100 adet 10 ₺, 60 adet 12 ₺ ve 80 adet 13 ₺'den alıp 190 adet sattıysanız maliyet 100 × 10 + 60 × 12 + 30 × 13 = 2.110 ₺'dir.
FIFO'da kalan stok nasıl değerlenir?
Kalan stok en son alışların fiyatıyla değerlenir, çünkü eski partiler önce tükenmiştir. Pratik yol: toplam alış tutarından FIFO ile bulunan satılan malın maliyetini çıkarmak. Yukarıdaki örnekte 2.760 − 2.110 = 650 ₺, yani 50 adet × 13 ₺.
FIFO ile ağırlıklı ortalama arasındaki fark nedir?
FIFO satılan malı en eski alış fiyatlarından maliyetlendirir; ağırlıklı ortalama ise tüm alışların ortalama birim maliyetini kullanır. Fiyatlar artarken FIFO daha düşük maliyet ve daha yüksek kâr, ortalama yöntem daha dengeli bir sonuç verir. Toplam alış tutarı iki yöntemde de aynıdır.
FIFO ile LIFO farkı nedir?
FIFO'da en eski alış, LIFO'da en son alış önce satılmış sayılır. Fiyatlar artarken LIFO daha yüksek maliyet ve daha düşük kâr gösterir. LIFO uluslararası finansal raporlama standartlarında (TMS 2) kabul edilmez; araç onu yalnız karşılaştırma için hesaplar.
Excel'de FIFO formülü nasıl yazılır?
Alış miktarı A, birim fiyat B sütununda ve satılan miktar F1'deyse: C2 =TOPLA($A$2:A2), D2 =MİN(A2;MAK(0;$F$1-(C2-A2))), E2 =D2*B2. Satılan malın maliyeti =TOPLA(E2:E6) olur. Formülleri alış satırlarının sonuna kadar aşağı çekin.
Ay içinde birkaç satış yaptım, hepsini ayrı mı girmeliyim?
FIFO'da gerekmez. Partiler her satışta aynı sırayla tükendiği için dönemin toplam satış miktarını bir kez düşmek aynı sonucu verir. Ağırlıklı ortalama ve LIFO'da sürekli ve dönem sonu hesap farklı çıkabilir; araç bu ikisini dönem sonu yöntemiyle hesaplar.
Dönem başı stoğu nereye yazmalıyım?
Dönem başında elinizde kalan stoğu, kayıtlı maliyetiyle 1. alış satırına yazın. FIFO'da en eski parti odur ve satışlar önce ondan düşülür.
Hangi stok değerleme yöntemini kullanmalıyım?
Bu bir mali kayıt kararıdır ve vergi mevzuatına bağlıdır; araç bir yöntem önermez. Mali kayıtlarınızda hangi yöntemin kullanılacağını mali müşavirinizle belirleyin. Araç, seçilen yöntemin kâr ve stok değerini nasıl değiştirdiğini görmeniz içindir.
Girdiğim rakamlar kaydediliyor mu?
Hayır. Hesap tamamen tarayıcınızda yapılır; miktar ve fiyatlar hiçbir sunucuya gönderilmez.
İlgili hesaplayıcılar
Stok Devir Hızı
Stoğunuz yılda kaç kez dönüyor, kaç günde tükeniyor, depoda ne kadar para bağlı?
Bu hesabı Excel'de tutmak için
Stok Takip Excel
Giren–çıkan hareketten kalan stoğu, kritik seviye uyarısını ve toplam stok değerini otomatik hesaplar.
Depo Giriş Çıkış Fişi
Depoya giren veya depodan çıkan her malı kalem kalem, teslim eden ve teslim alan imzasıyla belgeleyen yazdırılabilir fiş; tüm fişlerin kaydı ve harekete göre toplamlar ayrı sekmelerde.
Aranan terimler: fifo maliyet hesaplamafifo hesaplamafifo hesaplama excelfifo yöntemi örnekfifo lifo hesaplamailk giren ilk çıkar maliyet hesaplamasatılan malın maliyeti hesaplama
Son güncelleme: 4 Ekim 2026