Satılan Malın Maliyeti Hesaplama

Hesaplama formülü

Net alış                 = Dönem içi alışlar + Alış giderleri − Alış iadeleri ve iskontoları
Satışa hazır mal          = Dönem başı stok + Net alış
Satılan malın maliyeti    = Satışa hazır mal − Dönem sonu stok

Brüt satış kârı           = Net satışlar − Satılan malın maliyeti
Brüt kâr marjı            = Brüt satış kârı ÷ Net satışlar × 100
Stok devir hızı           = Satılan malın maliyeti ÷ ((Dönem başı stok + Dönem sonu stok) ÷ 2)

Satılan malın maliyeti nedir?

Satılan malın maliyeti (kısaca SMM), dönem içinde sattığınız malların satış fiyatı değil, size olan alış maliyetidir. Kâr hesabında cirodan ilk düşülen kalemdir: 210.000 ₺'lik satış yaptığınız bir ayda sattığınız malı 140.000 ₺'ye almışsanız, kira ve personel gibi giderler düşülmeden önceki brüt kârınız 70.000 ₺'dir.

Dönem içindeki alışlarınızın toplamı satılan malın maliyeti değildir. Ay içinde 150.000 ₺'lik mal alıp bir kısmını rafta bıraktıysanız, kalan kısmı bu ayın gideri değil, gelecek aya devreden stoktur. Formüldeki dönem başı ve dönem sonu stok bu farkı düzeltmek için vardır.

Örnek: bir çeyreklik hesap

Bir market çeyreğe 40.000 ₺'lik stokla girdi, çeyrek boyunca 150.000 ₺'lik mal aldı, bu alışlar için 5.000 ₺ nakliye ödedi, tedarikçiye 3.000 ₺'lik malı iade etti. Çeyrek sonunda yapılan sayımda rafta 52.000 ₺'lik mal kaldı. Net satışlar 210.000 ₺.

Çeyrekte stok 3,04 kez dönmüş, yani raftaki mal ortalama 30 gün içinde satılmış. Devir hızını yıllık ya da aylık olarak ve gün cinsinden görmek için stok devir hızı hesaplama aracına bu sayfada bulduğunuz satılan malın maliyetini girin.

Dönem sonu stoğu nasıl bulunur?

Formülün tek tahmin edilemeyen kalemi dönem sonu stoktur ve sonucu en çok o belirler: sayımda 5.000 ₺'lik malı eksik yazarsanız satılan malın maliyeti 5.000 ₺ fazla, kârınız 5.000 ₺ eksik çıkar. Dönem sonu stok, dönemin son günü yapılan sayımda bulunan miktarların birim maliyetle çarpılıp toplanmasıyla bulunur. Sayımı ürün ürün yazmak için depo sayım envanter şablonu, imzalı bir tutanak için stok sayım tutanağı hazırdır.

Aynı ürünü dönem içinde farklı fiyatlardan aldıysanız "birim maliyet" tek bir sayı değildir ve kalan stoğun hangi fiyatla değerleneceği yönteme bağlıdır. En eski alıştan başlayarak düşen yöntemle satılan malın maliyetini ve kalan stoğun değerini parti parti görmek için FIFO maliyet hesaplama aracını kullanın; araç aynı partileri ağırlıklı ortalama ile de karşılaştırır. Mali kayıtlarınızda hangi değerleme yönteminin kullanılacağını mali müşavirinizle belirleyin.

Excel'de satılan malın maliyeti tablosu

Her ay için bir satır açarak satılan malın maliyetini ve brüt kârı Excel'de izleyebilirsiniz. A sütununa ay, B'ye dönem başı stok, C'ye alışlar, D'ye alış giderleri, E'ye iade ve iskontolar, F'ye ay sonu sayım tutarı, H'ye net satışları yazın:

G2 (satılan malın maliyeti):  =B2+C2+D2-E2-F2
I2 (brüt kâr):                =H2-G2
J2 (brüt kâr marjı):          =EĞERHATA(I2/H2;0)
B3 (sonraki ayın dönem başı): =F2

G2, I2 ve J2'yi aşağı çekin; J sütununu yüzde biçimine alın. B3 formülü, her ayın kapanış stoğunu bir sonraki ayın açılış stoğu yapar — böylece yalnız ilk ayın dönem başı stoğunu elle yazarsınız. İngilizce Excel'de EĞERHATA yerine IFERROR, noktalı virgül yerine virgül kullanılır.

Alışlar sütununu ayrı bir yerden toplamak isterseniz gelir gider takip şablonundaki "Mal Alımı" kategorisinin aylık toplamı iyi bir kaynaktır; alışları belge belge tutmak için fatura takip şablonu kullanılabilir.

Hangi kalemler net alışa girer?

Net alışın temeli, dönem içinde satmak için aldığınız malların KDV hariç fatura tutarıdır. Tedarikçiye iade ettiğiniz mallar ve sonradan aldığınız iskontolar bu tutardan düşülür. Malı deponuza getirmek için ödediğiniz nakliye gibi doğrudan alışla ilgili giderler genellikle alış maliyetine eklenir; kira, elektrik ve personel gibi işletme giderleri ise satılan malın maliyetine değil, ayrı gider kalemlerine yazılır.

Hangi giderin maliyete ekleneceği ve kayıtta hangi hesapların kullanılacağı mali kayıt kararıdır; bunu mali müşavirinizle netleştirin. Araç, sizin belirlediğiniz tutarlarla hesap yapar.

Bu formül alıp olduğu gibi sattığınız ticari mallar içindir. Hammadde alıp ürün üreten bir işletmede satılan mamulün maliyetine hammadde yanında işçilik ve üretim giderleri de girer; o hesap bu araçla yapılmaz.

Satılan malın maliyeti ve fiyat kararı

Satılan malın maliyetinin net satışa oranı (örnekte %66,67), cironuzun ne kadarının malın kendisine gittiğini gösterir; kalan %33,33 kira, personel ve diğer giderleri karşılamak ve kâr bırakmak zorundadır. Bu oran dönemden döneme yükseliyorsa ya alış fiyatlarınız satış fiyatlarınızdan hızlı artıyor, ya fire ve kayıp artıyor, ya da sayım eksik çıkıyor demektir.

Tek bir ürünün satış fiyatını belirlerken dönem ortalaması yerine son alış fiyatına bakın: kâr marjı hesaplama aracına son alış fiyatını ve hedef marjınızı girin.

Sık sorulan sorular

İlgili hesaplayıcılar

Bu hesabı Excel'de tutmak için

Aranan terimler: satılan malın maliyeti hesaplamasatılan malın maliyeti nasıl hesaplanırsatılan malın maliyeti formülüsatılan malın maliyeti nedirsatılan malın maliyeti tablosusatılan malın maliyeti excelbrüt satış kârı hesaplama

Son güncelleme: 5 Ekim 2026