Критикалық қорды есептеу
Қандай деңгейде тапсырыс беру керек? Күндік сату мен жеткізу мерзімінен критикалық деңгейді табады.
Айналым мерзімі
—
қор неше күнде таусылады
Қордың айналым жылдамдығын есептеу
Қордың айналым жылдамдығы қолыңыздағы тауардың кезең ішінде неше рет сатылып, жаңартылғанын көрсетеді. Айналымның жоғары болуы — ақшаңыз сөреде емес, кассада айналады деген сөз; төмен айналым қоймада байланып қалған капиталды көрсетеді. Бұл құрал айналым жылдамдығын, орташа айналым мерзімін (күн) және қорда байланған ақшаны бірге есептейді.
Қор айналымы
Айналым жылдамдығы
—
кезеңде неше рет
Орташа қор
—
қоймада байланған ақша
Күнделікті орташа сатылым
—
өзіндік құн бойынша
Сатылған тауардың өзіндік құны — сатылым айналымыңыз емес, сатқан тауарларыңыздың өзіңізге түскен құны. Оны кезең басындағы қор, сатып алулар және кезең соңындағы санаудан табу үшін сатылған тауардың өзіндік құнын есептеу құралын пайдаланыңыз. Кіріс-шығыс үлгісіндегі «Тауар сатып алу» санатының кезеңдік жиынтығы жақсы бастама.
Есептеу формуласы
Ortalama stok = (Dönem başı stok + Dönem sonu stok) ÷ 2 Devir hızı = Satılan malın maliyeti ÷ Ortalama stok Devir süresi (gün) = Dönem gün sayısı ÷ Devir hızı
Жақсы айналым жылдамдығы қанша?
Саланы байланысты өте өзгереді. Жаңа піскен азық-түлікте жылына 20-40 айналым қалыпты болса, жиһазда 3-4 айналым жақсы саналады. Кеңсе тауарлары мен құрылыс-шаруашылық тауарларында 4-8 аралығы жиі кездеседі.
Абсолютті цифрдан гөрі өз үрдісіңіз маңызды: өткен тоқсанмен салыстырғанда айналым төмендесе, не тым көп тауар сатып аласыз, не сатылым баяулап жатыр деген сөз.
Төмен айналым нені білдіреді?
Төмен айналым — қоймаңызда ұзақ жататын тауар деген сөз. Оның құны тек байланған ақша емес: сақтау мерзімі қысқарады, сәннен қалады, шығын артады, қойма орны бос емес болып қалады.
Осы тізбектің соңындағы шығынды өлшемей, айналым жылдамдығын түсіндіру толық болмайды: айналым баяулаған сайын бүліну және жарамдылық мерзімінен болатын жоғалту артады, яғни сол тауар бір жағынан кеш сатылады, екінші жағынан бір бөлігі мүлдем сатылмайды. Жоғалтудың неше пайызға жететінін және қанша ақшаға тең келетінін шығын үлесін есептеу құралымен өлшеңіз; екі санды қатар бақылау қай тауар бойынша тапсырыс мөлшерін азайту керектігін көрсетеді.
Практикалық әдіс: тауарларыңызды айналым жылдамдығы бойынша сұрыптаңыз, ең баяу 20%-дық бөлігін науқанға қосыңыз немесе тапсырысын тоқтатыңыз. Қор есебі үлгісіндегі қозғалыс деректері осы ажыратуды жасауға мүмкіндік береді.
Айналым мерзімі мен төлем жинау мерзімін бірге қарастырыңыз
Қорыңыз 60 күнде айналса, клиентіңіз 45 күннен кейін төлесе, жеткізушіңізге 30 күнде төлесеңіз, арадағы 75 күнді өз капиталыңызбен қаржыландырып отырсыз деген сөз. Қолма-қол ақша тапшылығының ең жиі себебі осы; өтеу мерзімі жағын да контрагенттермен есеп айырысу (cari hesap) үлгісімен бақылаңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сатылған тауардың өзіндік құнын қайдан табамын?
Кезең басындағы қор + кезең ішіндегі сатып алулар − кезең соңындағы қор формуласымен табылады. Кіріс-шығыс есебін жүргізсеңіз, «Тауар сатып алу» жиынтығыңыз шамамен мән береді.
Орташа қордың орнына тек бүгінгі қорды қолдана аламын ба?
Қолдануға болады, бірақ нәтиже адастырады; маусымдық жұмыстарда қор жыл ішінде қатты өзгереді. Кезең басы мен соңының орташасы дәлірек.
Айналым жылдамдығының жоғары болуы әрқашан жақсы ма?
Жоқ. Тым жоғары айналым жиі тауарсыз қалатыныңызды да білдіруі мүмкін. Қауіпті қор деңгейін реттеп, сатылымды жіберіп алмайтыныңызға көз жеткізіңіз.
Тауар бойынша есептей аламын ба?
Иә, дәл сол формуланы жеке тауарға да қолдана аласыз: сол тауардың кезеңдік өзіндік құны ÷ орташа қор құны.
Қатысты калькуляторлар
Ысырап пайызын есептеу
Ысырап пайызы мен шығым пайызы, ысыраптың TL баламасы және ысырапты ескергендегі нақты бірлік құн.
Бұл есепті Excel-де жүргізу үшін
Қор есебі (Excel)
Кіріс–шығыс қозғалысынан қалған қорды, критикалық деңгей ескертуін және жалпы қор құнын автоматты түрде есептейді.
Қойманы санау / Түгендеу Excel
Жүйедегі көлемді нақты санаумен салыстырады; жетіспеушілік, артық және жоғалған соманы автоматты түрде есептейді.
Іздеу сөздері: қордың айналым жылдамдығықордың айналым мерзіміинвентарь айналым жылдамдығықор талдауы
Соңғы жаңарту: 2026 жылғы 5 қазан