Obliczanie kosztu sprzedanych towarów

Koszt własny sprzedanych towarów to koszt zakupu towarów handlowych, które sprzedano w danym okresie; oblicza się go według wzoru: zapas na początku okresu + zakupy netto w okresie − zapas na koniec okresu. Zakupy netto to wartość zakupów powiększona o koszty zakupu, takie jak transport, i pomniejszona o zwroty zakupów oraz rabaty. To narzędzie oblicza jednocześnie koszt własny sprzedanych towarów, wartość towarów gotowych do sprzedaży, zysk brutto ze sprzedaży, marżę brutto i rotację zapasów; wszystkie kwoty wpisuje się bez VAT.

Koszt sprzedanych towarów

Koszt sprzedanych towarów
—
—
Towary gotowe do sprzedaży
—
—
Zysk brutto ze sprzedaży
—
sprzedaż netto − koszt własny sprzedanych towarów
Marża brutto
—
zysk brutto ÷ sprzedaż netto
Rotacja zapasów
—
—

Wzór obliczeniowy

Zakupy netto                    = Zakupy w okresie + Koszty zakupu − Zwroty zakupów i rabaty
Towar dostępny do sprzedaży     = Zapas na początku okresu + Zakupy netto
Koszt sprzedanych towarów       = Towar dostępny do sprzedaży − Zapas na koniec okresu

Zysk brutto ze sprzedaży        = Sprzedaż netto − Koszt sprzedanych towarów
Marża brutto                    = Zysk brutto ze sprzedaży ÷ Sprzedaż netto × 100
Rotacja zapasów                 = Koszt sprzedanych towarów ÷ ((Zapas na początku + Zapas na koniec) ÷ 2)

Czym jest koszt własny sprzedanych towarów?

Koszt własny sprzedanych towarów (w skrócie KWST) to nie cena sprzedaży, lecz koszt zakupu towarów sprzedanych w danym okresie. W rachunku zysku jest to pierwsza pozycja odejmowana od obrotu: jeśli w miesiącu sprzedałeś towar za 210.000 zł, a kupiłeś go za 140.000 zł, Twój zysk brutto — przed odjęciem kosztów takich jak czynsz i wynagrodzenia — wynosi 70.000 zł.

Suma zakupów w okresie nie jest kosztem własnym sprzedanych towarów. Jeśli w miesiącu kupiłeś towar za 150.000 zł, a część została na półce, to pozostała część nie jest kosztem tego miesiąca, lecz zapasem przechodzącym na następny. Zapas na początku i na koniec okresu we wzorze służą właśnie do skorygowania tej różnicy.

Przykład: rozliczenie kwartału

Sklep spożywczy wszedł w kwartał z zapasem o wartości 40.000 zł, w ciągu kwartału kupił towar za 150.000 zł, zapłacił 5.000 zł za transport tych zakupów i zwrócił dostawcy towar wart 3.000 zł. Spis na koniec kwartału wykazał na półkach towar za 52.000 zł. Sprzedaż netto wyniosła 210.000 zł.

PozycjaObliczenieKwota
Zapas na początku okresu40.000 zł
+ Zakupy netto150.000 + 5.000 − 3.000152.000 zł
= Towary gotowe do sprzedaży40.000 + 152.000192.000 zł
− Zapas na koniec okresuspis52.000 zł
= Koszt własny sprzedanych towarów192.000 − 52.000140.000 zł
Zysk brutto ze sprzedaży210.000 − 140.00070.000 zł
Marża brutto70.000 ÷ 210.000%33,33
Rotacja zapasów140.000 ÷ ((40.000 + 52.000) ÷ 2)3,04 raza

W kwartale zapas obrócił się 3,04 raza, czyli towar leżał na półce średnio 30 dni. Aby zobaczyć rotację w ujęciu rocznym lub miesięcznym oraz w dniach, wpisz koszt własny sprzedanych towarów z tej strony do kalkulatora rotacji zapasów.

Jak ustalić zapas na koniec okresu?

Jedyną pozycją wzoru, której nie da się oszacować, jest zapas na koniec okresu, a to ona najmocniej wpływa na wynik: jeśli w spisie pominiesz towar za 5.000 zł, koszt własny sprzedanych towarów wyjdzie o 5.000 zł za wysoki, a zysk o 5.000 zł za niski. Zapas na koniec okresu ustala się, mnożąc ilości stwierdzone w spisie z ostatniego dnia okresu przez koszt jednostkowy i sumując wyniki. Do spisu produkt po produkcie przygotowaliśmy szablon spisu z natury magazynu, a do podpisanego protokołu — protokół spisu zapasów.

Jeśli ten sam produkt kupowałeś w okresie po różnych cenach, „koszt jednostkowy” nie jest jedną liczbą, a to, po jakiej cenie wycenisz pozostały zapas, zależy od przyjętej metody. Aby zobaczyć partia po partii koszt własny sprzedanych towarów i wartość pozostałego zapasu metodą rozchodu od najstarszego zakupu, skorzystaj z kalkulatora kosztu FIFO; narzędzie porównuje te same partie również ze średnią ważoną. Metodę wyceny w ewidencji księgowej ustal ze swoim księgowym.

Tabela kosztu własnego sprzedanych towarów w Excelu

Otwierając wiersz na każdy miesiąc, możesz śledzić w Excelu koszt własny sprzedanych towarów i zysk brutto. W kolumnie A wpisz miesiąc, w B zapas na początku okresu, w C zakupy, w D koszty zakupu, w E zwroty i rabaty, w F wartość spisu na koniec miesiąca, a w H sprzedaż netto:

G2 (koszt sprzedanych towarów):        =B2+C2+D2-E2-F2
I2 (zysk brutto):                      =H2-G2
J2 (marża brutto):                     =JEŻELI.BŁĄD(I2/H2;0)
B3 (zapas na początku kolejnego mies.): =F2

Przeciągnij G2, I2 i J2 w dół; kolumnie J nadaj format procentowy. Formuła w B3 robi z zapasu zamknięcia każdego miesiąca zapas otwarcia następnego — dzięki temu ręcznie wpisujesz tylko zapas początkowy pierwszego miesiąca. W angielskiej wersji Excela zamiast JEŻELIBŁĄD używa się IFERROR, a zamiast średnika — przecinka.

Jeśli chcesz zsumować kolumnę zakupów z osobnego miejsca, dobrym źródłem jest miesięczna suma kategorii „Zakup towarów” w szablonie ewidencji przychodów i wydatków; do prowadzenia zakupów dokument po dokumencie można użyć szablonu ewidencji faktur.

Jakie pozycje wchodzą do zakupów netto?

Podstawą zakupów netto jest kwota faktur bez VAT za towary kupione w okresie z zamiarem sprzedaży. Od tej kwoty odejmuje się towary zwrócone dostawcy oraz rabaty uzyskane później. Koszty bezpośrednio związane z zakupem, takie jak transport towaru do magazynu, zwykle dolicza się do kosztu zakupu; koszty działalności, takie jak czynsz, prąd i wynagrodzenia, nie trafiają do kosztu własnego sprzedanych towarów, tylko do osobnych pozycji kosztów.

To, który koszt doliczyć do kosztu zakupu i jakich kont użyć w księgowaniu, jest decyzją księgową; ustal to ze swoim księgowym. Narzędzie liczy na podstawie kwot, które sam podasz.

Ten wzór dotyczy towarów handlowych, które kupujesz i sprzedajesz w niezmienionej postaci. W firmie, która kupuje surowce i wytwarza produkty, w koszt wytworzenia sprzedanych wyrobów gotowych wchodzą oprócz surowców także robocizna i koszty produkcji; tego rachunku to narzędzie nie wykonuje.

Koszt własny sprzedanych towarów a decyzja o cenie

Stosunek kosztu własnego sprzedanych towarów do sprzedaży netto (w przykładzie 66,67%) pokazuje, jaka część obrotu idzie na sam towar; pozostałe 33,33% musi pokryć czynsz, wynagrodzenia i inne koszty oraz zostawić zysk. Jeśli ten wskaźnik rośnie z okresu na okres, to albo ceny zakupu rosną szybciej niż ceny sprzedaży, albo rosną straty i ubytki, albo spis wychodzi zaniżony.

Ustalając cenę sprzedaży pojedynczego produktu, patrz na ostatnią cenę zakupu, a nie na średnią z okresu: wpisz ostatnią cenę zakupu i docelową marżę do kalkulatora marży.

Często zadawane pytania

Jak oblicza się koszt własny sprzedanych towarów?

Koszt własny sprzedanych towarów = zapas na początku okresu + zakupy netto w okresie − zapas na koniec okresu. Na przykład jeśli na początku okresu zapas wynosił 40.000 zł, w okresie kupiono towar za netto 152.000 zł, a spis na koniec okresu wykazał towar za 52.000 zł, to koszt własny sprzedanych towarów wynosi 40.000 + 152.000 − 52.000 = 140.000 zł.

Jaki jest wzór na koszt własny sprzedanych towarów?

Zapas na początku okresu + (zakupy + koszty zakupu − zwroty zakupów i rabaty) − zapas na koniec okresu. Wyrażenie w nawiasie to zakupy netto; suma zapasu początkowego i zakupów netto nazywa się towarami gotowymi do sprzedaży.

Czy koszt własny sprzedanych towarów to to samo co zakupy?

Nie. Zakupy to całość towaru kupionego w okresie; koszt własny sprzedanych towarów to tylko ta jego część, która została sprzedana. Towar, który został na półce, przechodzi jako zapas na koniec okresu na następny okres i wchodzi do jego kosztów.

Czy koszt własny sprzedanych towarów zawiera VAT?

Nie. Zakupy, zwroty, zapasy okresowe i sprzedaż wpisuje się w kwotach bez VAT; VAT rozlicza się osobno. Aby znaleźć kwotę bez VAT, możesz skorzystać z kalkulatora VAT.

Jak oblicza się zysk brutto ze sprzedaży?

Zysk brutto ze sprzedaży = sprzedaż netto − koszt własny sprzedanych towarów. Przy sprzedaży netto 210.000 zł i koszcie własnym sprzedanych towarów 140.000 zł zysk brutto wynosi 70.000 zł, a marża brutto 70.000 ÷ 210.000 = 33,33%. Koszty działalności, takie jak czynsz i wynagrodzenia, odejmuje się od tego zysku osobno.

Co oznacza, gdy zapas na koniec okresu jest większy niż towary gotowe do sprzedaży?

Wzór daje ujemny koszt; to zawsze błąd w danych. Zwykle nie wprowadzono faktury zakupu, zapas na początku okresu wpisano za nisko albo w spisie błędnie pomnożono koszt jednostkowy.

Czy można obliczyć koszt własny sprzedanych towarów dla pojedynczego produktu?

Tak. Ten sam wzór obowiązuje także dla jednego produktu: wartość zapasu tego produktu na początku okresu + zakupy netto tego produktu − wartość zapasu na koniec okresu. Jeśli produkt kupowałeś po różnych cenach, kalkulator kosztu FIFO oblicza koszt sprzedanych towarów na podstawie partii.

Czy wpisane liczby są zapisywane?

Nie. Obliczenia wykonywane są w całości w Twojej przeglądarce; kwoty nie są wysyłane na żaden serwer.

Powiązane kalkulatory

Kalkulator kosztu FIFO

Koszt sprzedanych towarów i pozostały zapas metodą FIFO z partii zakupionych po różnych cenach; porównanie ze średnią ważoną i LIFO.

Rotacja zapasów

Ile razy w roku obraca się Twój zapas, w ile dni się wyczerpuje i ile pieniędzy jest zamrożone w magazynie?

Aby prowadzić te obliczenia w Excelu

Excel do spisu z natury / inwentaryzacji magazynu

Porównuje ilości w systemie ze spisem fizycznym; automatycznie raportuje braki, nadwyżki i wartość strat.

Tabela przychodów i wydatków w Excelu

Sumuje przychody i wydatki według kategorii; automatycznie podaje VAT, sumę ogólną oraz zysk netto lub stratę.

Ostatnia aktualizacja: 5 października 2026