Kritik Stok Hesaplama
Hangi seviyede sipariş vermelisiniz? Günlük satış ve tedarik süresinden kritik seviyeyi bulur.
Kaç günlük satışa denk
—
Emniyet Stoğu Hesaplama
Emniyet stoğu, satış beklenenden hızlı gittiğinde veya tedarikçi geciktiğinde stoksuz kalmamak için normal ihtiyacınızın üzerine taşıdığınız yedek miktardır. Bu araç, en kötü günü (en yüksek günlük satış × en uzun tedarik süresi) ortalama günden çıkararak yastığın kaç adet olması gerektiğini hesaplar; ayrıca yastığın ne kadarının satış dalgalanmasından, ne kadarının tedarik gecikmesinden doğduğunu ayırır — böylece hangi sorunu çözerseniz bağlı paranızın azalacağını görürsünüz.
Emniyet Stoğu Hesaplama
Emniyet stoğu
—
normal ihtiyacın üzerine taşıyın
Satış dalgalanmasından
—
tahmin ne kadar şaşıyor
Tedarik gecikmesinden
—
tedarikçi ne kadar gecikiyor
Sipariş noktası
—
emniyet stoğu dahil
Asıl sorun
—
En yüksek satış ve en uzun tedarik süresi için tek bir uç günü değil, son üç ayın en kötü birkaç örneğini alın. Bir kerelik olağandışı bir gün, gereğinden büyük bir yastık taşımanıza yol açar.
Hesaplama formülü
Emniyet stoğu = (En yüksek günlük satış × En uzun tedarik süresi) − (Ortalama günlük satış × Ortalama tedarik süresi) Satış dalgalanmasından gelen pay = (En yüksek satış − Ortalama satış) × Ortalama tedarik süresi Tedarik gecikmesinden gelen pay = (En uzun süre − Ortalama süre) × En yüksek günlük satış Sipariş noktası = (Ortalama satış × Ortalama tedarik süresi) + Emniyet stoğu
Örnek: 12 adet satan, 7 günde mal alan bir dükkân
Günde ortalama 12 adet satıyorsunuz, yoğun günlerde 20'ye çıkıyor. Tedarikçi normalde 7 günde getiriyor, en kötü seferinde 12 gün sürdü.
En kötü durum: 20 × 12 = 240 adet. Normal durum: 12 × 7 = 84 adet. Emniyet stoğu: 240 − 84 = 156 adet — yaklaşık 13 günlük satışınız.
Bu 156 adedin 56'sı satış dalgalanmasından ((20 − 12) × 7), 100'ü tedarik gecikmesinden ((12 − 7) × 20) geliyor. Yani asıl sorun tedarikçinizin gecikmesi: en uzun teslim süresini 12 günden 9 güne indirebilseniz yastığınız 156'dan 96 adede iner — 60 adet daha az bağlı para. Tahmininizi düzeltmek yerine tedarikçiyle konuşmak burada daha çok para serbest bırakır.
İki sayıyı ölçün, tahmin etmeyin
Bu hesap iki gerçek ölçüme dayanır ve ikisi de birkaç haftada toplanabilir.
En yüksek günlük satış: stok takip şablonundaki hareket kayıtlarını güne göre toplayın; son 90 günün en yoğun günlerine bakın.
En uzun tedarik süresi: sipariş verdiğiniz tarih ile malın depoya girdiği tarihi sipariş takip şablonuna yazın. Tedarikçinin söylediği süre değil, ölçtüğünüz süre geçerlidir.
Emniyet stoğu ile sipariş noktasının farkı
İkisi aynı şey değildir ve karıştırılınca ya çok erken ya çok geç sipariş verilir.
Emniyet stoğu dokunulmayan yastıktır — normal şartlarda hiç kullanmazsınız. Sipariş noktası ise "şimdi sipariş ver" dediğiniz seviyedir ve emniyet stoğunu içinde barındırır: tedarik süresince satacağınız miktar + emniyet stoğu.
Yukarıdaki örnekte emniyet stoğu 156, sipariş noktası 84 + 156 = 240 adettir. Stoğunuz 240'a düştüğünde sipariş verirsiniz; her şey yolunda giderse mal geldiğinde elinizde hâlâ 156 adet vardır. Sipariş noktasını ve önerilen sipariş miktarını doğrudan hesaplamak için kritik stok hesaplama aracını kullanın.
Yastık büyükse maliyeti nedir?
Emniyet stoğu bedava değildir: rafta duran her adet, bağlanmış paradır. Ne kadar stok taşıdığınızı ölçmek için stok devir hızı hesaplama aracına bakın — emniyet stoğunu yükselttiğinizde ilk düşen ölçü odur.
Son kullanma tarihi olan üründe yastığı büyütmek fire riskini de artırır. Böyle ürünlerde emniyet stoğunu büyütmek yerine sipariş sıklığını artırmak (daha az, daha sık almak) genelde daha ucuzdur.
Sık sorulan sorular
Emniyet stoğu nedir?
Emniyet stoğu, satış beklenenden hızlı gittiğinde veya tedarikçi geciktiğinde stoksuz kalmamak için normal ihtiyacın üzerine taşınan yedek miktardır. Normal şartlarda kullanılmaz; sadece işler kötü gittiğinde devreye girer.
Emniyet stoğu nasıl hesaplanır?
En yaygın ve küçük işletmede uygulanabilir yöntem şudur: (En yüksek günlük satış × En uzun tedarik süresi) − (Ortalama günlük satış × Ortalama tedarik süresi). İki uç değeri de kendi kayıtlarınızdan ölçersiniz; istatistik bilgisi gerekmez.
Emniyet stoğu ile güvenlik stoğu aynı şey mi?
Evet, ikisi aynı kavramın Türkçedeki iki adıdır; İngilizcesi "safety stock"tur. Emniyet stoğu lojistikte daha sık kullanılan terimdir.
Emniyet stoğu ile kritik stok seviyesi farklı mı?
Farklıdır. Emniyet stoğu yastığın kendisidir; kritik stok seviyesi (sipariş noktası) ise o yastık dahil, sipariş vermeniz gereken toplam seviyedir. Sipariş noktası = tedarik süresince satılacak miktar + emniyet stoğu.
Standart sapmalı formülü kullanmam gerekmez mi?
Z × standart sapma × √tedarik süresi formülü, günlük satış verisi düzenli tutulan ve dalgalanması normal dağılıma yakın işletmeler için daha hassas sonuç verir. Küçük işletmelerin çoğunda bu veri yoktur; en yüksek–ortalama yöntemi aynı sorunu ölçülebilir iki sayıyla ve benzer sonuçla çözer.
Her ürün için ayrı hesaplamalı mıyım?
İdeali budur, çünkü satış hızı ve tedarik süresi ürüne göre değişir. Pratikte cironuzun büyük kısmını yapan 20-30 ürün için hesaplamak yeterlidir; yavaş devreden ürünlerde yastık taşımak çoğu zaman zarardır.
Sonuç sıfır veya eksi çıkarsa ne demek?
Girdiğiniz en yüksek satış ile ortalama satış ve en uzun süre ile ortalama süre birbirine eşitse dalgalanma yok demektir; o üründe emniyet stoğuna ihtiyaç duyulmaz. Pratikte bu, ölçüm yapılmadığının işareti olabilir — uç değerleri gerçek kayıtlardan alın.
İlgili hesaplayıcılar
Stok Devir Hızı
Stoğunuz yılda kaç kez dönüyor, kaç günde tükeniyor, depoda ne kadar para bağlı?
Bu hesabı Excel'de tutmak için
Stok Takip Excel
Giren–çıkan hareketten kalan stoğu, kritik seviye uyarısını ve toplam stok değerini otomatik hesaplar.
Sipariş Takip Excel
Siparişi kanal, durum, tutar ve kargo takip numarasıyla izler; teslim süresini gün olarak hesaplar.
Aranan terimler: emniyet stoğu hesaplamaemniyet stoğu formülüemniyet stoğu nediremniyet stoğu nasıl hesaplanırgüvenlik stoğu hesaplama
Son güncelleme: 12 Eylül 2026