ҚҚС есептеу
ҚҚС-ты қоса есептелгеннен бөлек, бөлектен қосып есептеуге дейін. 1%, 10%, 20% дайын; салық базасы мен ҚҚС сомасы бірден шығады.
Салық базасы (ҚҚС-сыз)
—
ҚҚС-ты көзден ұстап қалуды есептеу
ҚҚС-ты көзден ұстап қалу (tevkifat) — шот-фактурада есептелген ҚҚС-тың бір бөлігі сатушыға төленбей, сатып алушы тарапынан салық органына декларацияланып, төленуі; ұсталатын сома ҚҚС сомасы × ұстап қалу ставкасы арқылы табылады, салық базасы × ставка арқылы емес. Бұл құрал ҚҚС-сыз сомадан, ҚҚС-пен шот-фактура жиынынан немесе ұстап қалудан кейін төленген сомадан бастап салық базасын, есептелген ҚҚС-ты, ұсталған ҚҚС-ты және сатушыға төленетін жиынды бірден береді.
ҚҚС-ты көзден ұстап қалуды есептеу
Есептелген ҚҚС
—
шот-фактурада көрінетін ҚҚС-тың толық сомасы
Ұсталған ҚҚС
—
сатып алушы салық органына төлейді
Сатушыға төленетін ҚҚС
—
Шот-фактура жиыны
—
салық базасы + ҚҚС-тың бәрі
Сатушыға төленетін сома
—
салық базасы + сатушыға қалатын ҚҚС
«Төленген» опциясы клиенттің ұстап қалу шегеріліп жасаған төлемінен шот-фактураның салық базасын қайта табады. Қандай операцияға қандай ұстап қалу ставкасы қолданылатыны заңнамамен белгіленеді және өзгеруі мүмкін; шот-фактураны жазбас бұрын бухгалтеріңізбен нақтылаңыз. Есептеу браузеріңізде орындалады, ешқандай дерек жіберілмейді.
Есептеу формуласы
Hesaplanan KDV = Matrah × KDV oranı Tevkif edilen KDV = Hesaplanan KDV × Tevkifat oranı (ör. 7/10 = 0,7) Satıcıya ödenen KDV = Hesaplanan KDV − Tevkif edilen KDV Satıcıya ödenecek = Matrah + Satıcıya ödenen KDV KDV dahil fatura toplamından: Matrah = Toplam ÷ (1 + KDV oranı) Tevkifat sonrası ödenenden: Matrah = Ödenen ÷ (1 + KDV oranı × (1 − Tevkifat oranı))
Мысал: 10.000 ₺ салық базасы, 20% ҚҚС
Шот-фактураның салық базасы 10.000 ₺, ҚҚС ставкасы 20%. Есептелген ҚҚС — 2.000 ₺ және ол шот-фактурада толық көрінеді; ұстап қалу ставкасы тек осы 2.000 ₺-ның қалай бөлінетінін анықтайды:
| Ұстап қалу ставкасы | Ұсталған ҚҚС (сатып алушы төлейді) | Сатушыға төленетін ҚҚС | Сатушыға төленетін жиын |
|---|---|---|---|
| 2/10 | 400 ₺ | 1.600 ₺ | 11.600 ₺ |
| 5/10 | 1.000 ₺ | 1.000 ₺ | 11.000 ₺ |
| 7/10 | 1.400 ₺ | 600 ₺ | 10.600 ₺ |
| 9/10 | 1.800 ₺ | 200 ₺ | 10.200 ₺ |
| 10/10 | 2.000 ₺ | 0 ₺ | 10.000 ₺ |
Шот-фактура жиыны әр жолда 12.000 ₺; өзгеретіні — осы жиынның қанша бөлігі сатушыға, қанша бөлігі салық органына баратыны.
Ең жиі қате: ставканы салық базасына қолдану
7/10 ұстап қалуды 10.000 ₺ салық базасына қолданып, 7.000 ₺ табу қате. Ұстап қалу ставкасы ҚҚС сомасына қолданылады: 2.000 × 7/10 = 1.400 ₺.
Екінші жиі қате — ұстап қалуды ҚҚС ставкасынан шегеру («20% орнына 6% ҚҚС кестім» сияқты). Шот-фактурада ҚҚС ставкасы әлі де 20% болып көрінеді және есептелген ҚҚС әлі де 2.000 ₺; ұстап қалу — осы соманың жеке жолда сатып алушыға қалдырылатын бөлігі.
Ұстап қалу қолданылатын шот-фактурада сомалар кімде қалады?
Сатушы шот-фактурада салық базасын және есептелген ҚҚС-тың бәрін көрсетеді, ұсталған бөлігін бөлек атап өтеді және клиенттен салық базасы + қалған ҚҚС-ты алады. Сатып алушы ұстап қалған ҚҚС-ты сатушының орнына өзі декларациялап, төлейді; бұл декларация ҚҚС бойынша №2 декларациямен (Түркиядағы ұстап қалынған ҚҚС-қа арналған арнайы декларация) жасалады.
Қай операцияның ұстап қалуға жататыны, ставканың қанша екені және ұстап қалудың қандай сомадан жоғары шот-фактураларда қолданылатыны ҚҚС-ты жалпы қолдану тебліғімен (Түркия салық органы шығаратын түсіндірме құжат) белгіленеді және мезгіл-мезгіл жаңартылады. Сондықтан құрал ставканы өзіңізге таңдатады; дұрыс ставканы операцияны жасамас бұрын бухгалтеріңізбен нақтылаңыз.
Ұсталған талапты бақылағанда
Ұстап қалу қолданылатын сатуда клиенттен күтетін ақша шот-фактура жиыны емес, сатушыға төленетін сома. Талап тізіміне 12.000 ₺ жазып, 10.600 ₺ алсаңыз, 1.400 ₺-лық жалған кемшілік көрінеді де, салыстырып тексеруде бекер айырма іздейсіз.
Шот-фактураларды сома, ҚҚС, төлем және қалған баланспен бірге бақылау үшін шот-фактураларды бақылау Excel үлгісін, клиент бойынша қарыз-талап есебі үшін есеп айырысу шоттарын бақылау үлгісін қолдана аласыз. Ұстап қалусыз стандартты шот-фактурада ҚҚС-ты қосу және қоспауды ажырату үшін ҚҚС есептеу құралы жеткілікті.
Жиі қойылатын сұрақтар
ҚҚС-ты көзден ұстап қалу дегеніміз не?
ҚҚС-ты көзден ұстап қалу — белгілі операцияларда шот-фактурада есептелген ҚҚС-тың бір бөлігінің немесе бәрінің сатушыға төленбей, сатып алушы тарапынан салық органына декларацияланып, төленуі. Ішінара ұстап қалуда ставка 2/10, 5/10, 7/10 сияқты оннан бір түрінде өрнектеледі; толық ұстап қалу — 10/10.
ҚҚС-ты көзден ұстап қалу қалай есептеледі?
Алдымен есептелген ҚҚС табылады (салық базасы × ҚҚС ставкасы), содан кейін бұл сома ұстап қалу ставкасына көбейтіледі. 10.000 ₺ салық базасы мен 20% ҚҚС-та ҚҚС 2.000 ₺; 5/10 ұстап қалуда 1.000 ₺ ұсталады, сатушыға 11.000 ₺ төленеді.
5/10 ұстап қалу деген не?
Есептелген ҚҚС-тың оннан бесі, яғни жартысы сатып алушы тарапынан төленеді деген сөз. 20% ҚҚС-ты шот-фактурада бұл салық базасының 10%-ындай ҚҚС-тың ұсталуын білдіреді.
ҚҚС-пен сомадан ұстап қалу қалай есептеледі?
Алдымен салық базасы табылады: ҚҚС-пен жиыны ÷ (1 + ҚҚС ставкасы). 20% ҚҚС-пен 12.000 ₺ шот-фактура үшін салық базасы 12.000 ÷ 1,20 = 10.000 ₺; ұстап қалу осы базаның ҚҚС-ы бойынша есептеледі. Құралдағы «ҚҚС-пен» опциясы мұны орындайды.
Клиент ұстап қалуды шегеріп төледі, шот-фактураның салық базасын қалай табамын?
Төленген соманы 1 + ҚҚС ставкасы × (1 − ұстап қалу ставкасы) мәніне бөліңіз. 20% ҚҚС және 7/10 ұстап қалумен 10.600 ₺ төленсе, салық базасы 10.600 ÷ 1,06 = 10.000 ₺. Құралдағы «Төленген» опциясы мұны орындайды.
Ұсталған ҚҚС-ты кім декларациялайды?
Сатып алушы декларациялап, төлейді; бұл декларация ҚҚС бойынша №2 декларациямен (Түркиядағы ұстап қалынған ҚҚС-қа арналған арнайы декларация) жасалады. Сатушы өз декларациясында операцияны ұстап қалумен көрсетеді. Декларация бөлшектері үшін бухгалтеріңізбен кеңесіңіз.
Қай операцияда қандай ұстап қалу ставкасы қолданылады?
Бұл ҚҚС-ты жалпы қолдану тебліғінде операция түріне қарай белгіленеді және өзгеруі мүмкін; сома шегі сияқты шарттар да бар. Бұл бет ставканы әдейі өзіңізге таңдатады. Дұрыс ставканы операциядан бұрын бухгалтеріңізбен нақтылаңыз.
Енгізген сомаларым сақтала ма?
Жоқ. Есептеу толығымен браузеріңізде орындалады; сома мен ставкалар ешқандай серверге жіберілмейді.
Қатысты калькуляторлар
Мерзім айырмасын есептеу
Кешіктірілген төлемнің мерзім айырмасы, мерзімді сатудың бағасы және мерзім айырмасына салынатын ҚҚС; күн саны күннен есептеледі.
Бұл есепті Excel-де жүргізу үшін
Шот-фактураларды бақылау Excel
Жазылған және алынған шот-фактураларды, ҚҚС-ты, төлемдерді және мерзімі өткен талаптарды бір кестеге жинайды.
Есеп айырысу шоттарын бақылау Excel
Клиенттер мен жеткізушілер қозғалысындағы қарыз–талап айырмасын контрагент бойынша жүргізетін, мерзім туралы ескерту беретін үзінді кесте.
Іздеу сөздері: ҚҚС-ты көзден ұстап қалуды есептеуҚҚС-ты көзден ұстап қалуды қалай есептейдіұстап қалу қолданылатын шот-фактураны есептеуҚҚС-пен ұстап қалуды есептеу5/10 ұстап қалуды есептеу7/10 ұстап қалуды есептеу
Соңғы жаңарту: 2026 жылғы 15 қыркүйек