Tính tỷ lệ hao hụt

Công thức tính

Fire miktarı  = Giren miktar − Çıkan (sağlam) miktar
Fire oranı    = Fire miktarı ÷ Giren miktar × 100
Randıman      = Çıkan miktar ÷ Giren miktar × 100        (Randıman = 100 − Fire oranı)

Firenin maliyeti       = Fire miktarı × Birim maliyet
Gerçek birim maliyet   = (Giren miktar × Birim maliyet) ÷ Çıkan miktar
Hedef için gereken giriş = Hedef çıkış ÷ (Randıman ÷ 100)

Ví dụ: doanh nghiệp mua 1.000 kg và thu được 920 kg sản phẩm bán được

Bạn mua 1.000 kg hàng với giá 45 ₺ mỗi kg. Sau khi lựa chọn, cắt tỉa và hư hỏng, còn lại 920 kg bán được.

Lượng hao hụt: 1.000 − 920 = 80 kg. Tỷ lệ hao hụt: 80 ÷ 1.000 × 100 = 8%. Hiệu suất thu hồi: 92%.

Giá trị hao hụt: 80 × 45 = 3.600 ₺. Số tiền này mất đi mà sản phẩm chưa hề được bán.

Giá vốn đơn vị thực: bạn đã trả 45.000 ₺ và trong tay có 920 kg hàng bán được: 45.000 ÷ 920 = 48,91 ₺/kg. Nếu bạn tính lợi nhuận dựa trên 45 ₺, nghĩa là bạn không nhìn thấy khoản chi phí 3,91 ₺ trên mỗi kg.

Cho 1.000 kg sản phẩm đạt chuẩn: bạn cần mua 1.000 ÷ 0,92 = 1.087 kg. Bạn đặt hàng theo con số này chứ không phải theo lượng đầu ra.

Tỷ lệ hao hụt và hiệu suất thu hồi là hai mặt của cùng một vấn đề

Hiệu suất thu hồi là phần trăm đầu vào còn đạt chuẩn; tỷ lệ hao hụt là phần trăm bị mất đi. Hai số này luôn cộng lại bằng 100: nếu tỷ lệ hao hụt là 8% thì hiệu suất thu hồi là 92%.

Dùng cách nào tùy theo ngành — trong thực phẩm, dệt may và sản xuất, hiệu suất thu hồi phổ biến hơn; trong bán lẻ và kho, tỷ lệ hao hụt phổ biến hơn. Nếu nhà cung cấp nói "hiệu suất 92%" thì họ đang nói rằng bạn sẽ chịu 8% hao hụt.

Vì sao chi phí thực của hao hụt cao hơn đơn giá?

Vì bạn cũng đã trả tiền cho phần hàng hao hụt. Tổng số tiền bạn trả không đổi; số sản phẩm đạt chuẩn để chia khoản tiền đó thì giảm đi.

Đây là sai lầm thường gặp nhất khi tính biên lợi nhuận: giá bán được xây dựng trên giá vốn đơn vị trước hao hụt, nên biên lợi nhuận trông cao hơn thực tế. Trong ví dụ trên, bán với giá 60 ₺ cho hàng có giá vốn 45 ₺ trông như biên lợi nhuận 33%; vì giá vốn thực là 48,91 ₺ nên biên lợi nhuận là 22,7%. Để làm việc với con số đúng, hãy nhập giá vốn đơn vị thực vào công cụ tính biên lợi nhuận.

Đo tỷ lệ hao hụt như thế nào?

Đừng đoán; hãy ghi lại hai con số. Lượng đầu vào là số lượng trên phiếu giao hàng hoặc hóa đơn. Lượng đầu ra là phần trở thành hàng bán được.

Cách thực tế nhất là ghi hao hụt thành một loại xuất riêng trong biểu mẫu theo dõi kho: nếu xuất bán và xuất hao hụt bị lẫn vào cùng một cột thì bạn không thể giữ được tồn kho, cũng không thể tính ra tỷ lệ. Để kiểm kê cuối kỳ và xem chênh lệch so với sổ sách, bạn có thể dùng biểu mẫu kiểm kê kho.

Phân loại hao hụt theo nguyên nhân là cách duy nhất để giảm tỷ lệ: nếu hư hỏng, vỡ, hao hụt khi cắt/lựa chọn, giao nhầm và hàng trả lại được đếm riêng, bạn sẽ thấy cái nào đang đốt tiền.

Làm gì khi tỷ lệ hao hụt cao?

Trước hết hãy phân biệt hao hụt là có thể tránh hay không thể tránh. Mùn cưa khi cắt, vỏ khi lựa chọn hoặc bay hơi là không thể tránh; mục tiêu không phải là triệt tiêu mà là giữ nó ổn định và dự đoán được. Còn hư hỏng, vỡ và quá hạn sử dụng là hao hụt có thể tránh.

Nguyên nhân phổ biến nhất của hao hụt có thể tránh là giữ quá nhiều hàng: hàng nằm trên kệ càng lâu thì nguy cơ hư hỏng và lỗi thời càng lớn. Hãy đo tốc độ quay vòng của bạn bằng công cụ tính vòng quay tồn kho. Với sản phẩm có hạn sử dụng, thay vì tăng vùng đệm, đặt hàng ít hơn nhưng thường xuyên hơn thường rẻ hơn; để biết mức đặt hàng phù hợp, hãy xem công cụ tính tồn kho tối thiểu.

Trang này nói gì về "tỷ lệ hao hụt theo quy định"?

Đây là chủ đề được tìm nhiều nhưng không có một con số duy nhất. Tỷ lệ hao hụt chấp nhận được của từng nhóm hàng được xác định theo từng sản phẩm, dựa trên danh sách do các phòng thương mại và hiệp hội ngành nghề liên quan công bố; tỷ lệ này thay đổi theo sản phẩm, công đoạn xử lý và thời điểm.

Vì vậy trang này không đưa ra một tỷ lệ cụ thể. Nếu bạn cần viện dẫn một tỷ lệ hao hụt về mặt thuế, hãy xác nhận danh sách áp dụng cho sản phẩm của mình với phòng thương mại mà bạn trực thuộc và trao đổi với kế toán. Công cụ này tính tỷ lệ đo được của chính bạn; nếu tỷ lệ đo được cao hơn tỷ lệ được chấp nhận thì phần chênh lệch vốn đã là vấn đề của doanh nghiệp bạn.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ tính liên quan

Để theo dõi phép tính này trong Excel

Từ khóa tìm kiếm: tính tỷ lệ hao hụttỷ lệ hao hụt là gìcông thức tỷ lệ hao hụtcách tính tỷ lệ hao hụttính tỷ lệ hao hụt bằng Exceltính tỷ lệ hao hụt trong sản xuấttính hiệu suất

Cập nhật lần cuối: 18 tháng 9, 2026